Vijf Heiligen Parochie

SAMEN MET ANDEREN OP WEG GAAN

GEEN VIERINGEN IN ONZE KERKEN TOT NADER BERICHT

H. Gummaruskerk Wagenberg
Afbeelding 25 Gummaruskerk

Vanaf 1401 voldeden de inwoners van Wagenberg hun godsdienstige verplichtingen in de in dat jaar ingewijde kerk van Terheijden. Het was eigenlijk nog maar een kapel die daar gebouwd was.

Deze kapel was er gekomen op verzoek van de mensen uit Hartel, Schimmer, Ter Heide en Wagenberg. Na de Vrede van Munster die een eind maakte aan de 80-jarige oorlog (1568-1648) kwam er een verbod op het uitoefenen van de Katholieke Eredienst en alle kerkgebouwen gingen naar de ware Christelijke Gereformeerde Religie. Ook de kerk van Terheijden kwam in handen van de protestanten. De katholieken kregen wel toestemming hun geloof te vieren in zogenaamde schuurkerken.
In Terheijden maar ook op Wagenberg was er sprake van zo’n schuurkerk. De pastoor van Terheijden deed in die jaren op zon- en feestdagen de vroegmis in Terheijden en ging daarna naar Wagenberg voor de hoogmis en veel Terheijdenaren volgden de pastoor naar Wagenberg.

Een eigen kerk voor Wagenberg

Afbeelding 26 Eerste H. Gummaruskerk WagenbergIn het jaar 1795 deed een groep mensen uit Wagenberg een verzoek aan de bisschop en het gewestelijk bestuur om een eigen kerk op te richten. Zij vingen bot bij beide instanties. “Het is echt niet nodig om in elke buurt een eigen kerk te hebben en het bezwaar van de slechte weg naar Terheijden is te verhelpen met zand dat in overvloed aanwezig is” oordeelde het gewestbestuur.
Ook het bisdom wees de vraag af gezien de onzekere tijden.
Maar die van Wagenberg waren doorzetters en deden in hetzelfde jaar nog eens een verzoek en toen gingen zowel bisdom als gewestbestuur overstag.
Er mocht een kerk gebouwd worden op Wagenberg, mits niemand daar nadeel van ondervond.
Pastoor Roels probeerde nog zijn kapelaan Adrianus Praets naar Wagenberg te sturen als kapelaan, zodat Roels ook nog pastoor op Wagenberg zou kunnen blijven en de kerk op Wagenberg als een soort bijkerk zou fungeren. Het bisdom benoemde de kapelaan echter meteen tot pastoor van Wagenberg. Wagenberg werd dus een zelfstandige parochie met een eigen pastoor en ook een eigen kerk.


De eerste Wagenbergse kerk was een eenvoudige zaalkerk, gebouwd o.l.v. Pieter Rommen voor de som van 10.652 gulden. Achter de kerk kwamen de pastorie en het kerkhof. Op 25 oktober 1796 werd de kerk ingewijd.
De kerk was toegewijd aan de H. Gummarus.
In 1816 werd een toren voor de kerk gebouwd en in 1857 kwamen er een transept en een priesterkoor achter tegen de bestaande kerk aan.
De benodigde bouwmaterialen werden gratis aangevoerd door Wagenbergse boeren.
Na voltooiing van deze uitbreiding werd de kerk opnieuw ingewijd. Door de uitbreiding van de kerk kwamen het kerkhof en de pastorie in het gedrang en kwam er ook een nieuwe pastorie ten zuiden van de kerk, nu in gebruik als woonhuis. Ook kwam er een nieuw kerkhof, het kerkhof wat er nu nog steeds is.

 

Een nieuwe kerk

Afbeelding 27 Interieur H. Gummaruskerk Wagenberg

In 1903 kwam pastoor Mijnen met het plan om een nieuwe kerk te bouwen in plaats van de oude, bouwkundig niet al te beste en al weer te kleine kerk van 1796.
Plannen voor een andere kerk waren er al eerder en er was al bouwgrond aangekocht. Architect van Pieter van Genk ontwierp een kerkgebouw in neogotische stijl.
De bouw van de Wagenbergse kerk werd gefinancierd door schenkingen van gegoede bewoners,een speciale collecte en een gemeentelijke subsidie van 3000 gulden.
In ruil voor deze subsidie mocht de gemeente gebruik maken van de toren om bij feestelijkheden te vlaggen en bij brand te luiden.
Het Oosterhoutse bouwbedrijf van der Avoird mocht aan de slag om voor 97.800 gulden de kerk te bouwen. De bouwmaterialen werden per schip en trein aangevoerd op Hooge Zwaluwe en vandaar door Wagenbergse boeren tegen betaling naar de bouwplaats gebracht.
Bij de bouw kwam Antoon Damen, een 59-jarige opperman uit Terheijden om het leven.
Op 11 oktober 1904, de feestdag van de H. Gummarus en patroon van de kerk, werd de kerk plechtig ingewijd. Een kerk met een toren die even lang is als de kerk (67 meter).
Het interieur bevatte veel voorwerpen uit de oude kerk naast nieuwe voorwerpen geschonken door maar parochianen. Zo werden de ramen in het priesterkoor geschonken door van Wagenberg afkomstige priesters.
Al de mensen die schenkingen gedaan hadden voor de kerk kregen later op hun bidprentje de vermelding “Weldoener der kerk” Na de inwijding van de nieuwe kerk werd de oude kerk gesloopt.
Bij het huidige Kruisgebouw in de Dorpsstraat zijn de contouren van de toren van de oude kerk in 1992 door de gemeente aangebracht in de bestrating.

De kerk in de Tweede Wereldoorlog

In 1943 werden de klokken uit de kerk gehaald ten behoeve van de Duitse wapenindustrie.
Door het oorlogsgeweld van eind oktober begin november 1944 kwamen op Wagenberg 21 mensen om het leven en waren er zware vernielingen aan gebouwen, zo gingen de jongensschool en het zusterklooster verloren. Ook het kerkgebouw werd niet gespaard.
Er viel een bom dwars door het dak van de kerk, maar deze kwam niet tot ontploffing. Kruisweg, glas-in-loodramen raakten ook zwaar beschadigd. Deze schade kon allemaal hersteld worden.

Tweede Vaticaans concilie en restauraties van de kerk

De veranderingen in de liturgie na het Tweede Vaticaans concilie leidden niet tot een rigoureuze verandering van het kerkinterieur, zoals dat in Terheijden en Made wel het geval was. Een aantal muurschilderingen verdween, ook de preekstoel werd uit de kerk verwijderd en een aantal heiligenbeelden verdween naar zolder, maar later kwamen die weer terug.
In 1983 werd een restauratiecommissie in het leven geroepen die acties voerde om de nodige restauraties te verrichten aan het kerkgebouw, zowel buiten als binnen. De actie “Werk aan de kerk” bracht ruim 100.000 gulden op. Het orgel kwam vanaf het oksaal beneden in het zuidertransept te staan.
In 2010 was er weer een restauratie nodig waarvan de kosten 3,3 miljoen bedroegen, een restauratie die mogelijk werd dankzij rijkssubsidie en de nodige acties om geld op te brengen.

Stichting Behoud Gummaruskerk

Deze acties werden georganiseerd door de in het leven geroepen Stichting Behoud Gummaruskerk. Deze stichting organiseert een aantal activiteiten die de nodige financiën opleveren ten bate van het onderhoud van het gebouw. “De mooiste nacht van Wagenberg” is daar een treffend voorbeeld van.
Op deze wijze kan het markante kerkgebouw - tot in de verre omgeving te zien - voor de toekomst behouden blijven. De geschiedenis van dit gebouw laat overduidelijk zien dat de inwoners van Wagenberg hart hebben voor hun kerkgebouw.

Interieur H. Gummaruskerk

 

Wij gebruiken cookies op onze web site. Sommigen zijn essentieel voor het correct functioneren van de site, terwijl anderen ons helpen om de site en gebruikerservaring te verbeteren (tracking cookies). U kan zelf kiezen of u deze cookies wil toestaan of niet. Let op dat als u onze cookies weigert mogelijk niet alle functies van de site beschikbaar zijn.